Πόνος στο γόνατο: μηνίσκος, χονδροπάθεια ή οστεοαρθρίτιδα
Το γόνατο δουλεύει σε όλα. Στο περπάτημα, στις σκάλες, όταν κάθεσαι και σηκώνεσαι, όταν σκύβεις να πάρεις κάτι από κάτω. Όταν αρχίζει να πονάει, η πρώτη σκέψη είναι σχεδόν πάντα η ίδια: «έφθαρε».
Η λέξη αυτή βαραίνει. Φέρνει μαζί της εικόνες από χειρουργεία, προσθέσεις και ένα σώμα που «τελειώνει». Όμως ο πόνος στο γόνατο έχει πολλές εξηγήσεις, και οι περισσότερες δεν καταλήγουν εκεί. Ας δούμε τις τρεις που ακούμε συχνότερα: μηνίσκος, χονδροπάθεια και οστεοαρθρίτιδα.
Μηνίσκος: τι σημαίνει η ρήξη στη μαγνητική
Οι μηνίσκοι είναι δύο ημισεληνοειδείς δομές μέσα στο γόνατο. Λειτουργούν σαν αμορτισέρ: μοιράζουν το βάρος και βοηθούν την άρθρωση να κινείται ομαλά.
Μια ρήξη μπορεί να προκύψει μετά από στροφικό τραυματισμό, συνήθως στον αθλητισμό. Μπορεί όμως να έρθει και σιγά σιγά, ως εκφυλιστική αλλαγή με την ηλικία. Τα συμπτώματα περιλαμβάνουν:
-
πόνο στην εσωτερική ή στην εξωτερική πλευρά του γονάτου
-
πρήξιμο και δυσκαμψία
-
ενόχληση στη στροφή και στο βαθύ κάθισμα
-
σε ορισμένους, πραγματικό κλείδωμα, όταν το γόνατο δεν τεντώνει
Το πιο σημαντικό: ρήξη μηνίσκου στη μαγνητική δεν σημαίνει αυτόματα ότι αυτή προκαλεί τον πόνο. Μελέτες απεικόνισης σε ανθρώπους χωρίς πόνο βρίσκουν ρήξεις μηνίσκου αρκετά συχνά. Γι’ αυτό η απόφαση για τη θεραπεία παίρνεται από το ιστορικό, την κλινική εξέταση και το τι μπορείς να κάνεις, όχι μόνο από το χαρτί.
Χονδροπάθεια και πόνος μπροστά στο γόνατο
Ο χόνδρος καλύπτει τις επιφάνειες των οστών μέσα στην άρθρωση, σαν ένα λείο στρώμα που αφήνει το γόνατο να γλιστρά. Ο όρος «χονδροπάθεια» χρησιμοποιείται συχνά για πόνο μπροστά ή πίσω από την επιγονατίδα.
Ο πόνος εμφανίζεται συνήθως στις σκάλες, στο κάθισμα, στο τρέξιμο ή αφού έχεις μείνει πολλή ώρα καθιστός. Το όνομα ακούγεται πιο τρομακτικό από ό,τι είναι. Ο πόνος μπροστά στο γόνατο έχει πολλούς πιθανούς λόγους, και συχνά έχει σχέση με το πόσο φορτίο αντέχει εκείνη τη στιγμή το γόνατό σου, όχι με κάτι που «χάλασε».
Η αντιμετώπιση προσαρμόζεται στα ευρήματα. Συνήθως περιλαμβάνει σταδιακή ενδυνάμωση και ρύθμιση των δραστηριοτήτων που επιδεινώνουν τον πόνο.
Οστεοαρθρίτιδα: δεν σημαίνει ότι πρέπει να σταματήσεις να κινείσαι
Η οστεοαρθρίτιδα δεν είναι απλώς «τρίψιμο». Είναι μια σύνθετη πάθηση όπου αλλάζουν ο χόνδρος, το οστό από κάτω και άλλοι ιστοί της άρθρωσης. Μπορεί να φέρει πόνο, δυσκαμψία μετά από ανάπαυση, δυσκολία στο περπάτημα και στις σκάλες.
Η ένταση των συμπτωμάτων δεν ακολουθεί πάντα την ακτινογραφία. Κάποιοι έχουν έντονα ευρήματα και ήπιο πόνο. Άλλοι έχουν πιο ήπια ευρήματα και μεγάλο περιορισμό. Γι’ αυτό η θεραπεία δεν πρέπει να στηρίζεται μόνο στην εικόνα.
Το σημαντικότερο: η διάγνωση δεν σημαίνει ότι πρέπει να σταματήσεις να κινείσαι. Σε οδηγίες για την οστεοαρθρίτιδα του γόνατος, η εκπαίδευση και η κατάλληλα προσαρμοσμένη άσκηση βρίσκονται στην πρώτη γραμμή, μαζί με τον έλεγχο του βάρους όταν χρειάζεται.
Πώς αντιμετωπίζεται
Το πρόγραμμα φτιάχνεται πάνω σε αυτό που εντοπίζουμε στην εξέταση και στους στόχους σου. Συνήθως περιλαμβάνει:
-
Ενδυνάμωση. Τετρακέφαλος, μύες του ισχίου και της γάμπας, με ένταση που ανεβαίνει σταδιακά.
-
Κινητικότητα. Αν η κάμψη ή η έκταση του γονάτου είναι περιορισμένη, δουλεύουμε στοχευμένα πάνω σε αυτό.
-
Λειτουργικές κινήσεις. Σκάλες, έγερση από καρέκλα, βάδιση, βαθύ κάθισμα. Ό,τι σε δυσκολεύει στην πράξη, εκεί εξασκούμαστε.
-
Σταδιακή φόρτιση. Το γόνατο μαθαίνει να αντέχει περισσότερα, βήμα βήμα.
-
Χειροθεραπεία. Ως βοήθημα για να μειωθεί ο πόνος και να κινηθεί πιο άνετα το γόνατο, μαζί με την άσκηση.
-
Βελονισμός. Εδώ οι οδηγίες διαφωνούν. Οι αμερικανικές οδηγίες (ACR και Arthritis Foundation) τον προτείνουν υπό όρους για την οστεοαρθρίτιδα του γονάτου. Οι βρετανικές του NICE (2022) δεν τον συστήνουν, και οι αυστραλιανές του RACGP προτείνουν να μη χρησιμοποιείται. Αν θέλεις να τον δοκιμάσεις, είναι συμπλήρωμα στην άσκηση και όχι υποκατάστατό της.
-
Εκπαίδευση. Όσο καταλαβαίνεις τι συμβαίνει, τόσο λιγότερο φοβάσαι να φορτώσεις το γόνατο.
Χρειάζεται χειρουργείο; Πότε επείγει
Όχι πάντα. Για τις εκφυλιστικές ρήξεις μηνίσκου υπάρχουν καλά στοιχεία. Σε μια μεγάλη τυχαιοποιημένη μελέτη με 321 ανθρώπους ηλικίας 45 έως 70 ετών, η άσκηση με φυσικοθεραπεία είχε μετά από πέντε χρόνια παρόμοιο αποτέλεσμα στη λειτουργία του γονάτου με το χειρουργείο. Για αυτό, σε τέτοιες ρήξεις, η άσκηση προηγείται.
Αυτό δεν ισχύει για κάθε ρήξη. Μια τραυματική ρήξη, ένα γόνατο που κλειδώνει πραγματικά ή που «φεύγει» ζητούν έγκαιρη ορθοπαιδική εκτίμηση. Την απόφαση για επέμβαση την παίρνεις μαζί με τον ορθοπαιδικό σου, με βάση τον τύπο της βλάβης, τα συμπτώματα και το πώς ανταποκρίθηκες στην άσκηση.
Υπάρχουν και σημάδια που δεν περιμένουν. Δες γιατρό άμεσα αν:
-
το γόνατο πρήστηκε απότομα και έντονα μετά από τραυματισμό
-
δεν μπορείς να πατήσεις ή να στηριχθείς στο πόδι
-
η άρθρωση φαίνεται παραμορφωμένη
-
το γόνατο είναι ζεστό, κόκκινο και πρησμένο, ειδικά με πυρετό
-
το γόνατο έχει κλειδώσει και δεν τεντώνει
Πώς δουλεύουμε στο PHYSIOGALINOS
Στο PHYSIOGALINOS, στη Νέα Σμύρνη, ξεκινάμε από το γόνατο που έχεις και όχι από τη λέξη στο πόρισμα. Δεν θεραπεύουμε μόνο την πάθηση, αντιμετωπίζουμε την αιτία. Είτε λέγεται μηνίσκος, χονδροπάθεια ή οστεοαρθρίτιδα, αναζητούμε τι χρειάζεται για να μπορείς να ξαναπερπατήσεις, να ανέβεις σκάλες και να κινηθείς χωρίς φόβο. Όταν υπάρχει ανάγκη, συνεργαζόμαστε με τον ορθοπαιδικό σου.
Αν το γόνατο σε περιορίζει, επικοινώνησε με το PHYSIOGALINOS και κλείσε ραντεβού. Θα το εξετάσουμε και θα σου εξηγήσουμε με απλά λόγια τι βλέπουμε.
Το άρθρο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αντικαθιστά την ιατρική εξέταση.
